Meer controle = meer angst

Laatst las ik een artikel over monogamie. Nu vond ik een heel pleidooi voor meer vrijheid in relaties (een pleidooi voor polyamorie, eigenlijk) niet erg boeiend, maar een opmerking die de schrijfster maakte des te meer. “More control creates more fear, which in turn creates more control.” Een hele eenvoudige constatering. Eigenlijk. Of nou ja, eenvoudig. In ieder geval zo’n constatering waarvan ik denk; hoezo had ik dit zelf nog niet bedacht? Want het is een waarheid als een bus. In ieder geval een waarheid waar ik zelf al mijn hele leven tegenaan loop. Het willen hebben van (meer) controle komt niet zomaar ergens vandaan. We willen niet zomaar (meer) controle over een situatie kunnen uitoefenen. Hoe liever we meer controle willen hebben, hoe meer de desbetreffende situatie hier waarschijnlijk om vraagt. Situaties waarin je je machteloos voelt, overspoelt, overweldigt of angstig. Controle heeft veel met kennis te maken. Wanneer er bijvoorbeeld iets nieuws op mijn pad komt, moet ik het van binnen en van buiten kennen, alles weten, voor ik er op een rustige manier mee om kan gaan. Dus hoe meer kennis ik over een situatie heb, hoe meer ik denk de situatie onder controle te hebben. En dit is waar zich een valkuil vormt. Velen, en ik ben er daar lang een van geweest, denken dat je met kennis controle hebt. Als je precies weet wat er aan de hand is, waar iets is misgegaan, hoe je in elkaar zit, kortom; als je alles tot in de puntjes hebt geanalyseerd, denk je controle te hebben over je denken. Je handelen, de situatie. Je weet toch hoe het...read more

Ouder worden is niet erg

Afgelopen weekend werd ik vijfentwintig. Een noemenswaardige leeftijd, vind ik zelf. Wanneer je klein bent, wil je graag ouder zijn. Toen ik twaalf was, kon ik niet wachten tot ik dertien werd. Want dertien klonk véél volwassener. Zodra je iets ouder wordt, wil je echter ineens alleen nog maar terug naar je jongere jaren. Tweeëntwintig, dat vond ik een prima leeftijd, waarom kon dat niet gewoon iets langer duren? Nu ik vijfentwintig ben geworden heb ik dat een beetje losgelaten. Want vijfentwintig is een mooie leeftijd en ouder worden is niet erg. Ouder worden. Mensen hebben er ontzettend veel moeite mee. Weer een jaar erbij, weer een stapje verder richting de dertig. De veertig. De vijftig of de zestig. Maar wat is er nu eigenlijk zo erg aan ouder worden? Met ieder jaar dat je erbij krijgt, krijg je er (als het goed is) ook een flinke dosis wijsheid bij. Of ervaring in ieder geval. Je hebt geleerd van de dingen die je in je vorige levensjaar hebt meegemaakt. Dingen die je vormen. Je persoonlijkheid blijft, in ieder geval voor een lange tijd, in beweging. Ik merk dat aan mezelf net zo goed als aan de mensen om me heen. Door de jaren heen verander je. Een bepaalde basis aan karakteristieke eigenschappen heeft iedereen, maar met de jaren ben je je persoonlijkheid eigenlijk aan het ‘finetunen’. De minder goede eigenschappen worden onder handen genomen, gematigd en gestuurd. Zo merk ik dat ik in de afgelopen jaren minder verlegen ben geworden, meer voor mezelf opkom en probeer mijn angsten te overwinnen. Of in ieder geval terug te dringen tot normale...read more

Het nut en de valkuilen van positief denken

Meermaals heb ik van mensen te horen gekregen dat ik positief moest denken. Niet denken in doemscenario’s, niet altijd beren op de weg zien en niet alles negatief of met een flinke portie cynisme benaderen. Het afgelopen jaar ben ik redelijk getraind geraakt in het op een positieve manier inschatten van situaties. Maar wat is nu precies het nut van positief denken? Je kent het vast wel; er overkomt je iets vervelends. Je hebt een belangrijke toets niet gehaald, jij en je vriend(in) zijn uit elkaar gegaan, je wordt ontslagen, dat soort dingen. Wat me opvalt is dat ‘je moet positief blijven’ een veelvoorkomende reactie is op dit soort gebeurtenissen. ‘Blijf positief, de volgende keer haal je die toets gewoon wél’, of ‘je moet positief denken, er zijn genoeg vissen in de zee’. Wat verandert dat positieve denken nu eigenlijk aan de situatie? Dit is een vraag die ik mezelf de laatste maanden vaak gesteld heb. Wat heeft het voor zin om positief te denken? Deze ellende wordt daar toch niet anders van? En dat is waar ik een fout maakte. Positief denken verandert inderdaad niets aan de situatie, maar alles aan de manier waarop je met de situatie omgaat. Dit klinkt misschien voor de hand liggend, maar wanneer je door angst, ongeloof en woede niet meer goed weet waar je het moet zoeken, is het moeilijk hier een onderscheid in te maken. Wanneer mensen zeiden; ‘blijf positief denken’ dacht ik dat als ik positief dacht dit de situatie ook anders, beter, zou maken. Wanneer je blijft denken ‘het komt goed’ en het lijkt er ineens op dat het...read more

Mijn week met Jean-Paul Sartre

“Er is een dubbele zon voor nodig om de bodem van menselijke domheid te verlichten.” (Nekrassov, 1956) Jean-Paul bekoort me met zijn uitspraken. Herkenning voel ik, tegelijk met irritatie. Frustratie. Woede misschien zelfs. Inderdaad, J-P, “de hel, dat zijn de anderen”. De anderen. Wie zijn die anderen eigenlijk precies? De mensen waarmee je je regelmatig omringt? Of ook de anderen die je toevallig in de trein, op de fiets of in de collegezaal ziet? En in hoeverre worden we bepaald door anderen? Hoe groot is het aandeel dat zij hebben in onze persoonlijkheid? En hoe groot is hun invloed? Sartre stelt dat het leven “wordt gevoeld, wordt beschouwd” door middel van de anderen. Het zijn de anderen die ons bewust maken van onszelf en van de triestheid van het bestaan. We hebben de anderen zelfs nodig om te bestaan. Afgezien van het feit dat deze stelling redelijk multi-interpretabel is, denk ik dat Sartre aardig raakt aan de kern. Het is inderdaad waar dat anderen ons bewust maken van onszelf. Ik denk dat wij dit in grote mate ook zelf kunnen –en doen –, maar het zijn de anderen die ons kunnen vertellen hoe we zijn. Die wellicht patronen in ons handelen of denken herkennen die we zelf nog niet hadden ontdekt. Die ons kunnen vertellen dat we onredelijk zijn en waarom. Vaak begrijpen we pas hoe we ons gedragen, wanneer een ander ons erop wijst. Wat je hier vervolgens mee doet, is aan jezelf. Egocentrische, koppige, eigenwijze mensen, zullen het moeilijker hebben met deze bewustwording-middels-de-anderen, dan mensen die minder op zichzelf gefocust zijn. En dat brengt ons bij het...read more

Mensen met grote ego’s zijn pathetisch

Wat is belangrijker; status of integriteit? Anderen iets gunnen of al het goede voor jezelf willen? Ik denk dat de antwoorden op deze vragen voor menigeen voor de hand liggen, maar jammer genoeg zijn er een hoop mensen op deze aardkloot die hun eigen hachje boven alles stellen, die niet kunnen toegeven dat je een goede prestatie hebt geleverd of die denken dat het hele universum om hun eigen miezerige ego draait. Persoonlijk heb ik een flinke hekel aan mensen met ego’s. Voornamelijk wanneer ze eigenlijk geen zak voorstellen. Dat ze dit zelf eigenlijk ook wel weten en deze wetenschap vervolgens omzetten in een verbitterd en achterbaks handelen, vind ik ronduit verwerpelijk. Wanneer je een ander, een ander die hard zijn best doet en misschien wel beter werk levert dan jij, het licht in de ogen niet gunt, ben je behoorlijk tekort geschoten in je leven. Maar besef je vooral goed dat je daar zelf je hele leven bij bent geweest en wellicht moet leren een bepaalde tevredenheid te bereiken wanneer je ouder wordt. Ik ben er in de afgelopen maanden achter gekomen dat tevredenheid, zelfs geluk, vele malen belangrijker is dan hoge cijfers. Status. Perfectionisme. Tevreden zijn met dat wat je doet, de mensen die je omringen, de mogelijkheden die je hebt en alles wat je leert, is veel essentiëler en belangrijker dan altijd maar tegen anderen willen opboksen. Beter willen zijn. De hoogste resultaten willen bereiken. Mijn vader leerde me ooit dat het proces belangrijker is dan het resultaat. Een waarheid als een bus. De mooie ervaringen die je opdoet en de waardevolle dingen die je leert,...read more