Boekrecensie: De cirkel – Dave Eggers; een must read voor iedereen met een internetaansluiting

Boekrecensie: De cirkel – Dave Eggers; een must read voor iedereen met een internetaansluiting

Tags:

Met de komst van internet verandert ons beeld van privacy. Zonder enige terughoudendheid, gooien mensen hun complete leven online. In de waanzinnige roman De Cirkel van Dave Eggers, gaan mensen nog een stapje verder en ontstaat langzaam het idee dat privacy diefstal is (je onthoud mensen van kennis), delen meeleven is en geheimen leugens zijn.

decirkelNa haar afstuderen komt Mae bij een nutsbedrijf in haar geboorteplaats te werken. Ze haat het. Haar studievriendin Annie werkt bij De Cirkel, het belangrijkste technologiebedrijf ooit.

Het is een soort kruising tussen Facebook, Google en Twitter, en biedt steeds meer diensten aan. Met je TruYou account zijn al je andere accounts overbodig; iedereen heeft één account, één identiteit, één wachtwoord en één betalingssysteem. Het gevolg? Anonieme trollen behoren tot het verleden en internet is gebruiksvriendelijk dan ooit.

De Cirkel draait om innovatie en nieuwe toepassingen van techniek; van nuttige projecten om kidnapping terug te dringen, tot een megalomaan project om alle zandkorrels in de Sahara te tellen. Het kantorencomplex wordt ‘de campus’ genoemd, en alle werknemers van De Cirkel doen daar meer dan werken; elke dag wordt er wel iets boeiends georganiseerd en het is niet meer dan normaal dat je op de campus blijft slapen.

Haast iedereen in de wereld heeft een TruYou account en haast iedereen wil bij De Cirkel werken. Dus als Annie van haar connecties gebruikt maakt om Mae een functie te geven op de klantenservice van De Cirkel, is Mae dolgelukkig.

Haar eerste week gaat in een roes voorbij. Bij De Cirkel werken alleen maar aardige en fascinerende mensen, ze leert elke dag iets nieuws en haar werk is boeiend. Maar al snel krijgt ze haar eerste reprimande. Want waarom tingt ze niet over haar hobby’s en gaat ze niet naar de feesten op de campus? Vindt ze het niet leuk bij De Cirkel? Wil ze niets delen met haar collega’s?

Mae voelt zich schuldig en belooft beterschap. Haar Participation Rank is een van de laagste van De Cirkel en ze neemt zich voor om meer te delen, meer te tingen, meer smiles en frowns uit te delen, zodat ze bovenaan de lijsten komt te staan.

En het lukt haar. Ze is tussen het werken door continu bezig met haar TruYou account en ze wordt al snel een beroemdheid op De Campus. Als ook nog blijkt dat haar zieke vader bijgeschreven mag worden op de collectieve zorgverzekering van De Cirkel, is haar geluk compleet.

Tot Mae weer een fout maakt. Impulsief maakt ze een nachtelijke kanotocht. Ze maakt geen foto’s, tingt er niet over en deelt met niemand al het moois dat ze heeft gezien. Volgens de filosofie van De Cirkel een halsmisdaad. Gelukkig kan Mae het goedmaken; ze hoeft alleen maar haar laatste restje privacy op te geven. Want geheimen zijn leugens. En privacy is diefstal.

Dave Eggers heeft met De Cirkel de nieuwe variant van 1984 van George Orwell geschreven. In 1984 houdt Big Brother ons in de gaten, in De Cirkel gooien we zelf alles vrolijk online – en daarmee in de openbaarheid.

Eggers heeft het verhaal zo opgebouwd, dat je in het begin alleen maar jubelend bent over De Cirkel. Sterker nog, zo’n beetje halverwege hoofdstuk 3, wenste ik dat De Cirkel echt bestond en ik er mocht werken. Totdat langzaam maar zeker duidelijk wordt wat het doel van De Cirkel is; volledige openheid en transparantie.

Op zich geen verkeerd streven. Alleen kun en mag je mensen niet afdwingen om open en transparant te zijn en dat doet de Cirkel wel. Bij politici die niet transparant willen gaan en er niet op wachten om 24/7 live te streamen wat ze allemaal doen, wordt opeens kinderporno op hun pc gevonden. Hierdoor ontstaat langzaam het idee dat als je niet alles deelt, je wel iets smerigs te verbergen moet hebben. Dus deel je alles.

Je begrijpt als lezer dan ook de keuzes die Mae maakt. In het begin stribbelt ze nog wel een beetje tegen (het filmpje waarop ze een collega aftrekt, heeft ze liever niet in de cloud), maar het is moeilijk weerstand te bieden tegen de motieven van De Cirkel. Want De Cirkel heeft geen slechte motieven. De Cirkel wil de wereld alleen maar makkelijker, mooier en veiliger maken.

En zo dwingt Eggers je om na te denken over je eigen online gedrag. Zelfs nu we (nog) niet gedwongen worden om alles te delen, gaan sommige mensen wel heel erg ver in hun deeldrang, zonder stil te staan bij de eventuele gevolgen. Want dat is het knapste van De Cirkel, het is fictie, Eggers heeft het hele verhaal verzonnen, maar het zou best nog wel eens een profetie kunnen zijn…

(Het meest ‘enge’ aan dit boek is dan ook dat er ongetwijfeld mensen zijn die dit een prachtig toekomstbeeld vinden.)

Tel hierbij op dat het verhaal bij vlagen behoorlijk spannend en komisch is, en je hebt een steengoede roman, met een duidelijke waarschuwing. Verplicht leesvoer voor iedereen met een internetaansluiting! De Cirkel krijgt dan ook vijf van de vijf roze kogels.