Sommige boeken zijn als een warm bad. Je kunt je heerlijk onderdompelen in het verhaal, en tijdens het lezen ontspan en geniet je. De veteraan van Johan Faber is niet zo’n boek. Het verhaal is ontstellend mooi geschreven, maar het is hard en koud. Voor veteraan Meindert Oosting is er namelijk weinig warm en mooi aan het leven.
Een oorlogsheld uit Afghanistan
Meindert Oosting is nog niet eens dertig jaar oud, maar leeft het leven van een oude man. Hij woont samen met zijn hond in een klein huisje aan de rand van het gehucht Neerlo, en leeft van zijn veteranenuitkering. Omdat Meindert niet veel nodig heeft, is dit genoeg om rond van te komen en hoeft hij niet op zoek naar werk.
Niet dat hij zou kunnen werken, want hij is nogal gehavend teruggekeerd uit Afghanistan. Een bermbom maakte in een klap een einde aan zijn uitzending. Afghanistan heeft hem niet alleen fysiek gemangeld, maar ook mentaal. Want wat niemand weet, is dat Meindert Oosting een onvervalste oorlogsheld is, hij heeft zelfs een onderscheiding gekregen voor zijn werk in Afghanistan.
Maar omdat hij zijn werk deed tijdens geheime missies en hij zijn heldendaad verrichte tijdens een incident dat geheim moet blijven, weet niemand ervan. In Neerloo weten de mensen niet beter dan dat Meindert een ietwat vreemde jongeman is, die veel met zijn hond door de bossen loopt.
De verdwijning van Mieke
En als dan plots de veertienjarige Mieke verdwijnt, en zij is gezien in het gezelschap van Meindert, weet het hele dorp wie de dader is. Dat moet die vreemde, stille Meindert wel zijn. Het klopt dat hij veel met Mieke optrok, maar daar heeft hij zelf nooit om gevraagd.
Hij heeft een keer haar band geplakt toen ze vlak bij zijn huis was gevallen met de fiets, en daarna bleef ze komen. Ze wandelden, ze praatten en Mieke maakte de mooiste tekeningen. Voor Meindert was dit zijn eerste echte vriendschap.
De held en het meisje
Een journalist duikt op dit verhaal en al snel merkt Meindert dat de dorpelingen hem in de nek aankijken. Bij de buurtsuper willen ze zijn klandizie niet meer hebben, en als hij door het dorp loopt, hoort hij overal zijn naam gefluisterd worden. Voor de lezer begint het boek hier onaangenaam te worden.
Er gebeuren een aantal incidenten, die zowel voor Meindert als voor de lezer lastig te plaatsen zijn. Maar Meindert trekt al snel zijn conclusies; ze zitten achter hem aan. Wie ‘ze’ zijn en wat ze precies willen, blijft onduidelijk, maar Meindert gaat voortaan gewapend over straat.
Heftig en actueel thema
Meindert mag dan weg zijn uit Afghanistan, de oorlog woedt nog altijd in hem voort. Een heftig en actueel thema, want hoe pak je je leven op als je van Afghanistan terug gaat naar huis? Wat doe je met de verschrikkelijke dingen die je hebt gezien en meegemaakt?
Het is een erg slimme keus van Johan Faber om Meindert deze achtergrond mee te geven, en het enorme contrast tussen Afghanistan en Neerloo te gebruiken als locaties voor deze bijzondere roman. In flashbacks leren we langzaam maar zeker wat Meindert allemaal heeft meegemaakt.
Een gelaagd verhaal
Maar niet alleen leer je waarom Meindert zo is, je leert ook waarom Neerloo zo is. Want De veteraan is niet alleen het verhaal over de strijd van een veteraan, en over bijzondere vriendschappen, het gaat ook over ieders rol in een gemeenschap en hoe graag we (on)bewust elementen willen verwijderen die niet bij ons passen.
Zowel Meindert als Johan Faber zijn grotendeels oordeelvrij. Je mag dus als lezer zelf bepalen wat je van Meindert, zijn dorpsgenoten, Mieke en de legerleiders vindt. Faber kauwt niets voor, waardoor iedereen iets anders uit het verhaal haalt.
Deprimerend
Voor mij persoonlijk was het een deprimerende leeservaring. Faber schrijft bloedstollend mooi, en ook al gebeurt er op het eerste gezicht weinig, De veteraan is een van de spannendste boeken die ik de laatste tijd heb gelezen.
Het verhaal kruipt onder je huid, samen met alle personages. Maar alle personages en het verhaal zijn nogal deprimerend. Faber heeft het talent om mooi en lelijk tegelijk te schrijven. De enorm deprimerende situatie, de bekrompenheid en hypocrisie van sommige personages, het komt allemaal keihard binnen. Knap van de auteur, niet leuk voor de lezer.
Ondanks deze negatieve ervaring krijgt De veteraan toch vier van de vijf roze kogels. Als je namelijk zo de emoties van je lezers weet te bespelen, ben je een groot schrijver. Meindert Oosting is een speelbal van het lot, en ik was 347 pagina’s de speelbal van Johan Faber. Knap.
Wil jij dit boek lezen? Via deze link kun je De veteraan van Johan Faber bij Bol.com bestellen.
