Marcel Rözer heeft een lieve vader. Kurt Rözer is sterk en groot, maar ook zachtaardig. Soms heeft hij wat moeite om zijn genegenheid voor zijn zoon te uiten, maar dat hebben alle mannen van zijn generatie. De verbazing van Marcel is dan ook groot als hij ontdekt dat zijn vader zich vrijwillig aan heeft gemeld voor de Waffen-ss, en dat zijn opa Theo een NSB’er was. Zo vader vraagt om een recensie!
De inhoud van Zo vader
Thuis, in Ulft, in de Achterhoek, werd eigenlijk nooit meer gesproken over de oorlog. Af en toe werden er wel wat losse opmerkingen gemaakt, die de kleine Marcel niet begreep. Bijvoorbeeld over dat zijn vader in Rusland was geweest. Wat moest zijn lieve vader nou in Rusland? Pas later beseft hij dat zijn vader daar heeft gevochten, aan de zijde van de Duitsers. En dat zijn lieve opa, een fervent aanhanger van de NSB was.
Als kind werd hij niet gepest, maar toch knaagt het aan hem. Hij heeft last van depressies en besluit op zoek te gaan naar de geschiedenis van zijn familie. Het resultaat is het boek ‘Zo vader’ geworden. Een boek dat eigenlijk uit twee thema’s bestaat; zijn familiegeschiedenis en de zoektocht van Rözer naar zijn familiegeschiedenis, en de schaamte en schuld die daarmee verbonden zijn.
Zonder de daden van zijn familie goed te willen praten, zet Rözer een evenwichtig beeld neer van wat er allemaal is gebeurd in die periode. En ook in dit boek blijkt dat de scheidslijn tussen goed en fout in de oorlog niet altijd even duidelijk was. Zo heeft opa Theo, die echt voor 100% achter het gedachtegoed van de NSB stond, verschillende dorpelingen gewaarschuwd voor razzia’s, en zo mensen uit handen gehouden van de bezetter.
Misschien daarom is Rözer als kind niet gepest, wat veel andere (klein)kinderen van NSB’ers of SS’ers wel is overkomen. Ulft is een kleine en hechte gemeenschap, waar Duitsland eigenlijk dichterbij ligt dan Nederland. Voor de oorlog was opa Theo al een bekend figuur in het dorp, die zich met iedereen bemoeide. Tijdens de oorlog kwam hier weinig verandering in, behalve dan dat hij zich aansloot bij een partij, waarvan we nu pas massaal weten dat de NSB ‘fout’ was. Want ook dat ontdekt Rözer, antisemitisme was voor zijn familie geen reden om de kant van de Duitsers te kiezen. Net als elders in Nederland, duurde het ook in Ulft erg lang voordat duidelijk werd dat Joden op grote schaal werden uitgemoord.
Maar dit is geen geruststelling en het zijn ook geen verzachtende omstandigheden. Rözer graaft dan ook diep in zijn boek. Zijn opa en vader kan hij het niet meer vragen, zij leven niet meer. Wel praat hij met zijn oudere broer, met dorpsgenoten en gaat hij naar Berlijn om daar in het oorlogsarchief te spitten. En hij gaat naar een psycholoog, om in zijn eigen hoofd te spitten.
Recensie Zo vader
Rözer is in 1959 geboren, ver na de oorlog, maar toch draagt hij de oorlog met zich mee. ‘Zo vader’ is dan ook niet zomaar een zoveelste boek over de oorlog, maar een moderne geschiedvertelling, bomvol interessante vraagstukken. Moet je het een jongen van 17 aanrekenen dat hij een verkeerde keuze heeft gemaakt in zijn leven? En waarom werd de andere NSB’er in het dorp wel verketterd, en opa Theo niet? En waarom viel de mooie Eliza Muller voor Kurt Rözer, terwijl ze wist dat hij voor de Duitsers had gevochten, misschien wel had gemoord? En wat heeft dit alles met Marcel Rözer te maken, een hardwerkende vader die nog niet eens leefde tijdens de oorlog?
Met dit boek bewijst Marcel Rözer niet alleen dat hij een goede journalist is, die in staat is om een verhaal gedegen te onderzoeken en neer te zetten, maar ook dat hij niet (langer?) bang is om te zijn wie hij is. De kleinzoon van een NSB’er, en de zoon van een SS’er. Diep respect voor Rözer, dit is een van de meest boeiende, eerlijke en evenwichtige boeken over de oorlog die de afgelopen tijd verschenen is. Dit boek krijgt dan ook vier van de vijf roze kogels.
Genoten van deze recensie? Deel hem met je vrienden!
