De mens is een dualistisch wezen. We bestaan uit gevoel en verstand en zoeken altijd de balans tussen deze twee zaken. Maar Peter Venmans heeft besloten het oude begrip ‘thymos’ weer af te stoffen. Al in de tijd van Plato was men er namelijk van overtuigd dat onze ziel uit drie delen bestaat; gevoel, verstand en thymos.
Als moderne westerling is het moeilijk om het dualistische mensbeeld los te laten, gevoel en verstand omvatten toch alles waaruit onze ziel bestaat? Het helpt ook niet mee dat thymos lastig te vertalen is. Om de achterflap te citeren; “Thymos staat voor de aangeboren zucht naar erkenning, het diepe verlangen om in een eerlijke strijd anderen en onszelf te overwinnen, de woede om aangedaan onrecht, het besef van ernst, het eergevoel, de winnaarsmentaliteit van de sportman, kortom: alles wat ons belet te berusten in een comfortabel leven.”
Zo is het thymos wat Achilles drijft om naar Troje te trekken als een ware krijger. Want hij heeft een keuze; hij had er ook voor kunnen kiezen om thuis te blijven bij zijn vrouw en een rustig leven te leiden. Maar uit een rustig leven valt geen eer te behalen, de eer waar thymos zo naar verlangt. En in het oude Griekenland was je pas een echte held als je op het slagveld stierf, dus was de keuze voor Achilles vrij makkelijk.
Het is dan ook niet meer dan logisch dat er voor thymos in onze maatschappij geen plaats is. Wij zijn al gek genoeg als we normaal doen en we moeten vooral bescheiden zijn. Trots en temperament zijn woorden met een negatieve klank geworden. En juist daarom kan deze ingedutte maatschappij wel wat thymos gebruiken. We laten ons vooral leiden door ratio, terwijl je uit thymos veel meer kracht kunt putten. Een rationeel mens zal bijvoorbeeld nooit de Mount Everest beklimmen, puur om de strijd met zichzelf en de natuur aan te gaan, daar is thymos voor nodig. Wat voor de een een zinloze dood is, is voor de ander pure lotsbeschikking.
Ook al is thymos een lastig begrip om te duiden, Venmans heeft een zeer toegankelijk betoog geschreven over dit vergeten derde deel van de ziel. Gelukkig is thymos niet samen met de oude Grieken gestorven en is thymos overal nog terug te vinden. Venmans haalt zeer veel bronnen aan, waaronder grote denkers als Hegel, Sartre, Hobbes, Nietzsche en Smith. Maar ook recentere denkers passeren de revue, zoals Peter Sloterdijk, Richard Dawkins en militair historicus Martin van Creveld.
Juist door veel bronnen te gebruiken, wordt het je als lezer langzaam duidelijk hoe omvangrijk en belangrijk thymos is. Het is niet alleen de eerzucht die Achilles naar Troje bracht, maar het is een positieve bekrachtiger die je stimuleert om het beste uit jezelf te halen. Thymos is terug te vinden in elk individu, maar ook in de politiek en economie.
‘Het derde deel van de ziel’ is erg toegankelijk geschreven, maar toch is het geen boek wat je in een ruk uitleest. Venmans overlaad je met informatie en nieuwe manieren van denken en vraagt een flinke focus van de lezer. Gelukkig is thymos zo interessant, dat het niet moeilijk is om de benodigde focus op te brengen.
‘Het derde deel van de ziel’ krijgt vier van de vijf sterren en is een must read voor een ieder die zich interesseert voor filosofie en de oude Klassieken en voor mensen die meer pit en passie in hun leven willen hebben.
