De Kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren is het ‘normaalste’ boek van Haruki Murakami tot nu toe. Geen verdwijnende olifanten, geen eenhoornschedels, geen vrouwen die in een seconde grijs haar kregen en in de wereld van Tsukuru staan er geen twee manen aan de hemel. Toch is dit ‘gewone’ verhaal over een man die op zoek is naar liefde een magisch verhaal.
Direct met de openingszin wordt de toon voor het hele verhaal gezet;
“Vanaf juli van zijn tweede jaar aan de universiteit tot januari van het jaar daarop was er geen moment van zijn leven dat Tsukuru Tazaki niet aan de dood dacht.”
Het lijkt een dramatische opening, maar als je verder leest, begrijp je Tsukuru. Niets aan zijn leven is echt bijzonder. Hij heeft geen speciale talenten, geen knap of opvallend uiterlijk en hij doet alles zoals het hoort. Het enige wat hem bijzonder maakte, waren zijn vrienden. En in juli van het tweede jaar aan de universiteit, wilden ze plots niets meer met hem te maken hebben.
Op vrij beleefde toon kreeg hij te horen dat alle vier zijn vrienden geen contact meer met hem wensten te hebben. Zomaar. Uit het niets. Zonder reden. En omdat Tsukuru een keurige jongen is, zegt hij ‘okay’ en laat hij ze met rust.
Als zo’n bijzondere vriendschap zo bruut tot een einde komt, doet dat pijn. Tsukuru piekert zich suf, maar hij kan er maar niet achter komen waarom ze opeens allemaal niets met hem te maken willen hebben. Het zal wel komen doordat hij de minst bijzondere is van de groep. De kleurloze. Zowel de twee jongens, Kei Akamatsu en Yoshio Omi, als de twee meisjes, Yuzuki Shirane en Eri Kurono hebben kleuren in hun naam. Akamatsu betekent rodeden, Omi blauwezee, Shirane wittewortel en Kurono zwarteveld. De jongens worden dan ook aangesproken met Rooie en Blauwe, en de meisjes met Witje en Zwartje. Tsukuru is kleurloos.
Na ruim een half jaar is de ergste pijn voorbij en Tsukuru gaat gewoon door met leven. Hij maakt zowaar een nieuwe vriend, maar ook deze verdwijnt.
Toch valt het leven hem niet zwaar, en maakt hij zichzelf wijs dat hij zijn pijnlijke verleden los heeft gelaten. Hij heeft een goede baan als civiel ingenieur, en hij doet het werk wat hij altijd al wilde doen; stations bouwen en verbeteren. Af en toe heeft hij een vriendin, maar echt serieus wordt het nooit.
Tot hij op zijn 36e Sala ontmoet. Voor het eerst maakt een vrouw echt iets bij hem los. Sala is dan ook de eerste vrouw aan wie hij over Blauwe, Rooie, Witje en Zwartje vertelt. En Sala is de eerste vrouw die begrijpt waarom Tsukuru altijd afstand bewaart in relaties, hij is bang dat hij nog een keer zo gekwetst zal worden.
Sala adviseert hem dan ook om zestien jaar na dato, alsnog zijn oude vrienden op te zoeken en te vragen waarom ze hem opeens hebben verstoten. Want pas als hij deze wond uit het verleden heelt, zal hij echt met haar samen kunnen zijn.
Deze verhaallijn is ontzettend simpel (man is gekwetst, gaat zestien jaar later alsnog verhaal halen), maar alles is door Murakami weer zo bloedstollend mooi opgeschreven, dat je vanaf de eerste zin in het verhaal verdwijnt.
De kracht van Murakami is dat hij altijd alles zo aannemelijk op weet te schrijven, ongeacht of het nu over het lezen van eenhoornschedels gaat, of over een gekwetste man. Dus begrijp je Tsukuru. En uiteindelijk begrijp je de motieven van zijn vrienden ook.
Uiteindelijk verlangt Tsukuru maar naar twee dingen; acceptatie en liefde. Dat verlangen heeft hij zo lang onderdrukt, dat hij niet eens meer weet hoe het voelt, en een vrij kleurloos leven leidt. Maar zoals in elke roman van Haruki Murakami is in De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren niets wat het lijkt. Verlangens kun je namelijk niet onderdrukken, je kunt ze alleen tijdelijk negeren.
Ook al gebeurt er vrij weinig in deze roman (geen explosies, geen heftige ruzies), iedere pagina is boeiend. Ook al breekt deze roman met zijn eerdere werk, zijn schrijfstijl is net zo mooi als altijd, zo niet beter. Zinnen als “Haida’s aanwezigheid vervaagde en loste op zoals de geur van wierook opgaat in de buitenlucht, en voor hij het wist was hij weer alleen in het donker van zijn kamer” maken de eenzaamheid en het verlangen van Tsukuru haast tastbaar.
Zelfs zo tastbaar, dat ik me tijdens het lezen net zo eenzaam voelde als Tsukuru. Geen pijnlijke eenzaamheid, maar een mooie verstilde eenzaamheid. De eenzaamheid die je voelt als je even van deze wereld verdwijnt, en je in de wereld van Haruki Murakami verder gaat met leven. Een wereld die dankzij het puike vertaalwerk van Jacques Westerhoven geweldig weg leest.
De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren bewijst dat Murakami alleen maar beter wordt en geen one trick pony is. De hype rondom het verschijnen van deze roman is dan ook meer dan terecht. Ik acht de kans klein dat ik dit jaar een nóg beter boek zal lezen, en stiekem deprimeert me dat.
Once you go Murakami, you never go back.
Het zal dan ook geen verrassing zijn dat De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren vijf van de vijf roze kogels krijgt.
Wil jij dit boek lezen? Via deze link kun je De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren van Haruki Murakami bij Bol.com bestellen.
