Want waar ontleen je nu precies je identiteit aan? Aan alles wat je de hele dag loopt uit te kramen? Kun je zonder iedere gedachte te delen (of dit nu in woorden met de mensen om je heen is, in een e-mailtje naar een vriend(in) of door je gedachte op Twitter of Facebook te knallen), nog wel normaal functioneren?
Laatst zat ik onderuitgezakt op de bank een beetje te zappen. Ik bleef hangen op Nederland 3, waar Paul de Leeuw zijn nieuwste spelshow presenteerde. Dit was onderdeel van TV Lab, waar het programma dat op de spelshow volgde, ‘Ssst!’ van Arie Boomsma, ook een experiment van bleek te zijn. En dat was naar mijn mening one hell of an experiment!
Zarayda Groenhart, Horace Cohen en Sebastiaan Labrie zijn de eerste drie bekende Nederlanders die in deze pilot van Arie Boomsma 36 uur samen in één huis zitten, onder de voorwaarde dat ze niet zullen praten. Na twaalf uur mogen ze drie minuten met elkaar spreken. Ook als ze ervoor kiezen de zandloper die midden in het vertrek staat om te draaien, mogen ze drie minuten lang hun hart luchten. Alle drie de deelnemers zijn een beetje jolig als ze bij het huis arriveren. Vooral Horace en Zarayda lijken het een moeilijke opgave te gaan vinden, Sebastiaan ziet het allemaal wel gebeuren. In het begin zat ik eigenlijk nog niet vreselijk aandachtig te kijken, maar toen Zarayda “wat blijft er van me over als ik niet kan praten?” zei, was mijn interesse wel degelijk gewekt.
Want waar ontleen je nu precies je identiteit aan? Aan alles wat je de hele dag loopt uit te kramen? Kun je zonder iedere gedachte te delen (of dit nu in woorden met de mensen om je heen is, in een e-mailtje naar een vriend(in) of door je gedachte op Twitter of Facebook te knallen), nog wel normaal functioneren? Zarayda lijkt hier sterke moeite mee te hebben. Mijn irritatie, ik vind haar het eerste kwartier namelijk enorm vervelend, begint zich al snel om te zetten in empathie, zelfs een beetje medelijden. Ze wordt verschrikkelijk onrustig en heeft constant de behoefte de zandloper om te keren. Uiteindelijk doet ze dit niet en mogen ze na twaalf uur stilte hun mond opentrekken. Zarayda begint te ratelen als een bezetene, wil constant weten hoe de anderen het ervaren, of de anderen het ook zo moeilijk vinden. Wat ze willen doen, waarom ze soms wel of niet iets doen, waar ze aan denken. Mijn eerste gedachte is “allejezuschristus, doe eens rustig, waarom wil je precies weten wat zij denken?” Ze is op zoek naar bevestiging, of eerder naar een manier om ermee om te gaan. Als ze weet hoe de anderen het doen, kan zij dat misschien ook proberen. Eigenlijk is het een beetje hulpeloos.
Ik heb medelijden. Je zult toch zo verslaafd zijn aan praten, bellen, sms’en, whatsappen, Facebooken en Twitteren dat je 36 uur stilte en geen contact met de buitenwereld nauwelijks verdraagt. Dat lijkt me vreselijk. Ik check ook vaak mijn e-mail en Facebook, maar ik ben niet zo’n sociaal gestoorde die constant met d’r telefoon in d’r handen loopt om de hele wereld op de hoogte te houden van iedere scheet die ik laat. Want face it; we denken enorm sociaal te zijn door ons hele leven op het net te gooien en altijd maar in contact te zijn met anderen, maar op die manier vergeet je hoe asociaal het is om tijdens een etentje met een vriendin constant te whatsappen met anderen. Of hoe afhankelijk je bent geworden van een fucking smartphone.
Genoeg gevloekt. Om terug te komen op ‘Ssst!’; ik vind dat Arie hier een retegoede pilot heeft neergezet. Hoe zemelig ik die beste man bij tijd en wijle ook vind, met dit concept heeft hij echt iets groters te pakken. Want we waarderen de stilte inderdaad niet genoeg. Horace stelde dat hij het uiteindelijk heerlijk vond om niet te hoeven praten en om de tijd te hebben om om zich heen te kijken en te denken. Sebastiaan voelde zich meer in het nu, maar de mooiste woorden kwamen van Zarayda. Het meisje aan wie ik me zo irriteerde, ontdekte na een uurtje of veertien de kracht van de stilte en realiseerde zich hoe erg ze haar overleden vriendin mist. “Dat weet ik ook in het dagelijks leven, maar nu voelde ik het ook”, concludeerde ze. En dat is nou precies de crux. De stilte, de rust, het niets kunnen en niets hoeven maakt dat je de dingen echt kan gaan voelen. Dat je er écht over gaat nadenken. “Er is gewoon veel te halen in stilte. Je ontdekt dingen.” Zarayda leerde veel en ik denk dat veel andere mensen hier ook van kunnen leren. Ik leerde het al een beetje op die berg in Sardinië en het klopt allemaal.
Ik hoop dat het niet bij een pilot blijft en dat ‘Ssst!’ verder gaat. Dat mensen het gaan durven de stilte te accepteren. In de stilte op te gaan en alles toe te laten. Want ja, het is moeilijk en de inzichten kunnen je raken als nooit tevoren, maar uiteindelijk is het goed. Hebben we het nodig en kunnen we meer evenwicht vinden in onze hectische levens.
