Slavernij, een zwarte bladzijde?

Slavernij, een zwarte bladzijde?

Tags:

Van de 10 miljoen Afrikanen die als slaaf zijn verscheept naar Amerika hebben mijn voorouders er zo’n 550.000 voor hun rekening genomen. De tocht was zwaar en ongeveer 16% van de “lading” ging onderweg verloren. Aangekomen in Amerika werden de slaven onder barre omstandigheden aan het werk gezet, uiteindelijk tot de dood erop volgde. Waarom doet dit niks met mij?

slavernij

Op school leerde ik weinig over de slavernij. Nou ja, wel dat Nederlanders wat slaven hadden vervoerd en dat dit niet netjes was, maar de slaven werden aangeleverd door lokale stammen, dus eigenlijk hadden ze het aan zichzelf te danken. Wij, Nederlanders, hadden simpelweg gebruik gemaakt van een uitgelezen mogelijkheid tot handel. Zoals dat in onze aard zit, de VOC-mentaliteit. Ik herinner me niet dat ik onderwezen ben over de barre reisomstandigheden, de kille calculaties die de slavenhandelaren erop nahielden en de brute wijze waarop slaven op de plantages onder de duim werden gehouden. En dat terwijl er in mei wel altijd een geschiedenisspecial was over de Tweede Wereldoorlog en de holocaust.

In Duitsland kan je geen steen gooien zonder een gedenkteken of monument van de Tweede Wereldoorlog te raken. Het lijkt wel alsof Duitsers van zelfkastijding een nationale sport hebben gemaakt en geen kans onbenut laten om de gruwelijkheden die zich tijdens het bewind van Hitler hebben afgespeeld aan de wereld te laten zien. Onze Oosterburen tonen daarmee berouw, beloven dat ze erop zullen letten dat het niet weer gebeurt en doen daarmee recht aan het verleden.

De slavernij is in 1853 afgeschaft, zo’n 150 jaar geleden. Het heeft tot 2002 geduurd totdat het Nationaal Monument Slavernijverleden er kwam. Er is toen ook een plek beloofd voor dit onderwerp in het nationaal historisch museum, maar dat museum komt er helemaal niet. Talloze belangenorganisaties zetten zich in om het jubileum van de afschaffing groots te vieren, toch heb ik het idee dat de meeste Nederlanders hier niet op zitten te wachten. De slavernij is toch afgeschaft? Iedereen is toch gelijk? Doe niet zo moeilijk!

Toen de slavernij werd afgeschaft moest het geleden leed uiteraard worden gecompenseerd en er werd door de Nederlandse overheid 300 gulden uitgekeerd per slaaf. Aan plantage-eigenaren.

In gesprekken met Antilliaanse en Surinaamse vrienden merk ik dat slavernij een gevoelig en heftig onderwerp is. Ik meng me in die gesprekken zonder me schuldig te voelen over de rol die mijn voorouders hierin hebben gespeeld. Hoewel het vaak gaat over de onzichtbare ketenen die men zelf af zou moeten werpen vraag ik me steeds meer af hoe het komt dat ik niet nadenk over mijn eigen geschiedenis. Zelfs niet een beetje. De schaamte die ervoor heeft gezorgd dat dit niet in de geschiedenisboekjes staat heeft geleid tot onverschilligheid en onwetendheid. Men spreekt soms van een zwarte bladzijde, maar er is niet eens een bladzijde.